Kobieta trzyma w dłoni blister tabletek antykoncepcyjnych

Tabletki antykoncepcyjne a spadek libido. Czy to „wina pigułki”?

„Odkąd zaczęłam brać tabletki, jakby ktoś mi wyłączył ochotę”. Słyszę to w gabinecie naprawdę często. Czasem z ulgą, że ktoś wreszcie traktuje to poważnie. Czasem z poczuciem winy, bo „przecież tabletki miały mi ułatwić życie seksualne, a nie je zabrać”.

Czy to możliwe? Tak. Czy to zawsze pigułka? Nie. I właśnie o tym „pomiędzy” chcę dziś napisać.

Czy antykoncepcja hormonalna obniża libido?

Krótka odpowiedź brzmi: u części kobiet tak, u większości nie.

Przegląd badań opublikowany w „The Journal of Sexual Medicine” pokazał, że wpływ antykoncepcji hormonalnej na pożądanie jest mieszany: u niewielkiego odsetka kobiet ochota spada, u niewielkiego rośnie, a u większości nie zmienia się wyraźnie (Burrows i wsp., 2012). Autorki podkreślały też coś ważnego: ten temat był przez lata zaskakująco słabo badany.

Najlepszym dowodem, jaki mamy, jest szwedzkie badanie z podwójnie ślepą próbą i placebo. 340 zdrowych kobiet w wieku 18–35 lat przez 3 miesiące przyjmowało albo popularną tabletkę dwuskładnikową (lewonorgestrel + etynyloestradiol), albo placebo. Co wyszło?

  • ogólna funkcja seksualna była podobna w obu grupach,
  • ale w grupie przyjmującej tabletkę nieco spadły pożądanie, podniecenie i przyjemność,
  • liczba satysfakcjonujących zbliżeń i poziom stresu związanego z seksem były podobne (Zethraeus i wsp., 2016).

Tłumacząc z języka badań: efekt istnieje, ale przeciętnie jest niewielki. A „przeciętnie” to nie to samo co „u Ciebie”. Jeśli należysz do kobiet, u których spadek jest wyraźny, to Twoje doświadczenie jest prawdziwe, nawet jeśli średnia w badaniu wygląda niewinnie.

Skąd ten spadek może się brać?

Tabletki dwuskładnikowe zwiększają w organizmie ilość białka SHBG, które „wiąże” testosteron. Mniej wolnego testosteronu to jeden z prawdopodobnych mechanizmów. Metaanaliza 34 badań pokazała, że wyższy poziom testosteronu u kobiet umiarkowanie wiąże się z większym pożądaniem, ale autorki od razu dodają: czynników psychologicznych i relacyjnych nie wolno pomijać (Maseroli i Vignozzi, 2022).

I tu dochodzimy do sedna. Ochota na seks to nie przełącznik hormonalny. To raczej mikser z wieloma suwakami:

  • zmęczenie i obciążenie psychiczne (kto pamięta o lekarzu, zakupach, prezencie dla teściowej?),
  • jakość relacji i to, czy czujesz się w niej widziana,
  • nastrój – obniżony nastrój sam w sobie gasi pożądanie,
  • ból lub dyskomfort podczas zbliżeń,
  • rutyna i brak przestrzeni na pobudzenie.

Często tabletki zbiegają się w czasie z nowym etapem: związek wychodzi z fazy zakochania, zaczyna się wspólne mieszkanie, praca robi się wymagająca. Łatwo wtedy przypisać wszystko jednej przyczynie.

Jak sprawdzić, czy to faktycznie tabletki?

Kilka pytań, które zadaję w gabinecie:

  1. Czy spadek pojawił się wyraźnie po rozpoczęciu (lub zmianie) antykoncepcji? Czy był gwałtowny, czy narastał miesiącami?
  2. Czy zmieniło się coś jeszcze? Nastrój, sen, związek, praca, przeprowadzka?
  3. Czy pojawiła się suchość albo dyskomfort przy wejściu? To osobny, ważny sygnał dla ginekologa.
  4. Czy brakuje Ci ochoty w ogóle, czy na seks z partnerem? Jeśli fantazje i masturbacja zniknęły, trop hormonalny jest bardziej prawdopodobny. Jeśli zostały, warto przyjrzeć się relacji.

Pomocny bywa prosty dzienniczek przez 4–6 tygodni: nastrój, energia, ochota, zbliżenia. Konkrety dużo ułatwiają rozmowę z lekarzem.

Co możesz zrobić?

  • Nie odstawiaj tabletek na własną rękę bez zabezpieczenia w zamian. Nieplanowana ciąża to stres, który libido raczej nie pomoże.
  • Porozmawiaj z ginekologiem. Istnieją preparaty o innym składzie, inne drogi podania i metody niehormonalne. Zmiana bywa dobrym eksperymentem.
  • Zadbaj o „suwaki” pozahormonalne: sen, czas we dwoje bez telefonów, dotyk, który nie musi kończyć się seksem.
  • Sprawdź, jak działa Twoje pożądanie. U wielu kobiet ochota pojawia się dopiero w odpowiedzi na bliskość, a nie „z niczego”. Pisałam o tym w artykule Dlaczego nie mam ochoty na seks z partnerem?
  • Jeśli spadek trwa i Cię martwi – przyjdź na konsultację. Wspólnie oddzielimy to, co hormonalne, od tego, co emocjonalne i relacyjne.

Jak mogę Ci w tym pomóc?

Na konsultacji przyjrzymy się Twojemu pożądaniu bez oceniania i bez szukania jednego winnego. Ustalimy, co je dziś wycisza, i zaplanujemy konkretne kroki – także te, które warto omówić z ginekologiem. Możesz spotkać się ze mną online lub stacjonarnie.

👉 Umów konsultację | Mój profil na ZnanyLekarz

Na koniec

Antykoncepcja hormonalna może obniżać libido, ale u większości kobiet tego nie robi. Jeśli Ty czujesz zmianę, masz prawo ją zgłosić i szukać rozwiązania. Twoje życie seksualne nie jest „skutkiem ubocznym do przeczekania”.

Pozdrawiam,
Ania

Źródła

  • Burrows LJ, Basha M, Goldstein AT (2012). The effects of hormonal contraceptives on female sexuality: a review. The Journal of Sexual Medicine, 9(9), 2213–2223. doi:10.1111/j.1743-6109.2012.02848.x
  • Zethraeus N, Dreber A, Ranehill E i wsp. (2016). Combined oral contraceptives and sexual function in women – a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 101(11), 4046–4053. doi:10.1210/jc.2016-2032
  • Maseroli E, Vignozzi L (2022). Are endogenous androgens linked to female sexual function? A systemic review and meta-analysis. The Journal of Sexual Medicine, 19(4), 553–568. doi:10.1016/j.jsxm.2022.01.515

Dane bibliograficzne zweryfikowane w PubMed.

Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani konsultacji psychologicznej czy seksuologicznej i nie zastępuje indywidualnej wizyty u specjalisty. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.