Uśmiechnięta kobieta w beżowym kombinezonie siedzi na stołku

Perimenopauza a seks: dlaczego ochota się zmienia i co możesz z tym zrobić

„Mam 44 lata, wciąż miesiączkuję, a czuję się, jakby ktoś zamienił mi ciało”. Gorzej śpisz, nastrój skacze, a seks, który kiedyś był przyjemnością, zaczyna przypominać obowiązek – albo po prostu boli.

To często nie „starość” ani „problem w związku”. To może być perimenopauza.

Czym jest perimenopauza?

Menopauza to ostatnia miesiączka, którą rozpoznaje się dopiero po roku bez krwawienia. Perimenopauza to kilka lat przed nią – czas wahań hormonalnych, kiedy cykle stają się nieregularne. U wielu kobiet zaczyna się po 40. roku życia, czasem wcześniej.

Typowe objawy: zmiany nastroju, drażliwość, gorszy sen, uderzenia gorąca, „mgła mózgowa”, zmęczenie – i zmiany w życiu seksualnym.

Co się dzieje z seksem? Badania bez straszenia

Największe badanie, które śledziło kobiety latami, to amerykańskie SWAN. Ponad 3300 kobiet w wieku 42–52 lat obserwowano przez kolejne lata przechodzenia przez menopauzę. Wyniki są ciekawsze, niż się spodziewasz:

  • pod koniec perimenopauzy spadało pożądanie i częściej pojawiał się ból podczas stosunku,
  • masturbacja na początku perimenopauzy wręcz rosła, a spadała dopiero po menopauzie,
  • samo przechodzenie przez menopauzę nie wiązało się niezależnie z tym, jak ważny jest seks, z podnieceniem, częstotliwością zbliżeń, satysfakcją emocjonalną z partnerem ani fizyczną przyjemnością,
  • za to zdrowie, samopoczucie psychiczne i to, jak ważny jest dla kobiety seks, wiązały się ze wszystkimi aspektami życia seksualnego (Avis i wsp., 2009).

Czyli: hormony zmieniają warunki gry, ale nie piszą całego scenariusza.

Metaanaliza 54 badań (ponad 81 tysięcy kobiet) pokazała, że trudności seksualne zgłasza w perimenopauzie od ok. 37% do 78% kobiet – w zależności od badania i sposobu pomiaru (Khani i wsp., 2021). Rozrzut jest ogromny, ale przesłanie proste: nie jesteś wyjątkiem.

Dlaczego ochota spada?

  1. Ból i suchość. Spadek estrogenów sprawia, że śluzówka pochwy staje się cieńsza i mniej nawilżona. Jeśli seks boli, mózg bardzo szybko uczy się go unikać – i to nie jest „brak libido”, tylko rozsądna reakcja ochronna. Więcej o tym pisałam w artykule Suchość pochwy – przyczyny (nie tylko menopauza).
  2. Sen i zmęczenie. Trudno mieć ochotę na bliskość po trzeciej z rzędu przebudzonej nocy.
  3. Nastrój i lęk. Perimenopauza to okres większej podatności na obniżony nastrój.
  4. Obraz ciała. Zmiany sylwetki potrafią mocno uderzyć w poczucie atrakcyjności.
  5. Etap życia. Nastoletnie dzieci, starzejący się rodzice, szczyt odpowiedzialności w pracy. Analizy SWAN pokazują, że u części kobiet zestaw objawów kojarzonych z menopauzą jest obecny już wcześniej, utrzymuje się latami i wiąże się m.in. z obciążeniem finansowym i ogólnym stanem zdrowia – a nie wyłącznie z hormonami (Harlow i wsp., 2017).

Co pomaga?

  • Zgłoś ból i suchość ginekologowi. Istnieją skuteczne metody leczenia miejscowego. Dobrze dobrany lubrykant to też nie „ostateczność”, tylko normalne narzędzie.
  • Porozmawiaj o leczeniu objawów perimenopauzy – w tym o terapii hormonalnej. To decyzja do podjęcia z lekarzem, z uwzględnieniem Twojego zdrowia.
  • Zmień definicję seksu. Jeśli penetracja jest dziś trudna, bliskość nie musi się kończyć. Dotyk, masaż, pieszczoty – to też seks.
  • Daj sobie więcej czasu na pobudzenie. Ciało potrzebuje go teraz więcej i to jest w porządku.
  • Rozmawiaj z partnerem o tym, co się zmienia. Milczenie łatwo zamienia się w domysły: „już mnie nie chce”.
  • Zadbaj o sen i nastrój – one są fundamentem ochoty, nie dodatkiem.

Jak mogę Ci w tym pomóc?

Na konsultacji przyjrzymy się temu, co dziś wycisza Twoją ochotę: ciało, emocje, relacja czy wszystko naraz. Razem ułożymy plan – również to, co warto omówić z ginekologiem. Możesz spotkać się ze mną online lub stacjonarnie.

👉 Umów konsultację | Mój profil na ZnanyLekarz

Na koniec

Perimenopauza nie jest końcem seksualności. To zmiana zasad, a nie koniec gry. W gabinecie często słyszę od kobiet, że po tym okresie seks stał się dla nich spokojniejszy, bardziej świadomy i bardziej „ich”.

Pozdrawiam,
Ania

Źródła

  • Avis NE, Brockwell S, Randolph JF i wsp. (2009). Longitudinal changes in sexual functioning as women transition through menopause: results from the Study of Women’s Health Across the Nation. Menopause, 16(3), 442–452. doi:10.1097/gme.0b013e3181948dd0
  • Khani S, Azizi M, Elyasi F i wsp. (2021). The prevalence of sexual dysfunction in the different menopausal stages: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Sexual Health, 33(3), 439–472. doi:10.1080/19317611.2021.1926039
  • Harlow SD, Karvonen-Gutierrez C, Elliott MR i wsp. (2017). It is not just menopause: symptom clustering in the Study of Women’s Health Across the Nation. Women’s Midlife Health, 3, 2. doi:10.1186/s40695-017-0021-y

Dane bibliograficzne zweryfikowane w PubMed.

Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani konsultacji psychologicznej czy seksuologicznej i nie zastępuje indywidualnej wizyty u specjalisty. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.