Pieczenie, uczucie „tarcia”, dyskomfort przy zbliżeniu, czasem nawet przy chodzeniu. Suchość pochwy dotyka kobiety w bardzo różnym wieku – a wiele z nich uważa, że „tak już musi być” albo że to znak, że „nie chcą partnera”.
Oba te przekonania są zwykle nieprawdziwe. Suchość ma konkretne, najczęściej hormonalne przyczyny i da się ją skutecznie łagodzić.
Menopauza – najczęstsza, ale nie jedyna przyczyna
Po menopauzie spada poziom estrogenów, a tkanki sromu i pochwy stają się cieńsze i mniej nawilżone. Lekarze nazywają to dziś zespołem moczowo-płciowym okresu menopauzy (GSM) – obejmuje on suchość, pieczenie, ból przy współżyciu, a także dolegliwości ze strony pęcherza (Portman i Gass, 2014). Dotyczy od 27% do 84% kobiet po menopauzie i – jak podkreślają eksperci – jest zbyt rzadko rozpoznawany i leczony (NAMS, 2020).
„Mam 30 lat i też to czuję”
Suchość pochwy przed menopauzą jest częstsza, niż się wydaje. Najczęstsze przyczyny to:
Karmienie piersią. Wysoki poziom prolaktyny hamuje wydzielanie estrogenów, więc tkanki pochwy przypominają te po menopauzie. Badacze proponują dla tego stanu nawet osobną nazwę: „zespół moczowo-płciowy laktacji” (Perelmuter i in., 2024).
Zbyt krótka gra wstępna i stres. Nawilżenie to część reakcji podniecenia – potrzebuje czasu i poczucia bezpieczeństwa.
Niektóre leki, m.in. część leków przeciwhistaminowych i przeciwdepresyjnych, a u niektórych kobiet także antykoncepcja hormonalna.
Leczenie onkologiczne, szczególnie terapia hormonalna po raku piersi.
Drażniące kosmetyki, irygacje i perfumowane płyny do higieny intymnej.
Lubrykant czy żel nawilżający? To nie to samo
Lubrykant
Preparat nawilżający
Kiedy
Tuż przed i podczas zbliżenia
Regularnie, np. co 2–3 dni, niezależnie od seksu
Jak działa
Zmniejsza tarcie
Nawilża tkanki na dłużej
Na co uważać
Przy prezerwatywach lateksowych wybieraj lubrykanty na bazie wody lub silikonu, nie olejowe
Wybieraj preparaty bez substancji zapachowych
Wytyczne ekspertów traktują lubrykanty i preparaty nawilżające jako pierwszy krok – u wielu kobiet z łagodnymi objawami to wystarcza (NAMS, 2020).
Co, jeśli to nie wystarcza
Przy nasilonych objawach po menopauzie skuteczne są m.in. małe dawki estrogenu dopochwowo oraz inne leki przepisywane przez lekarza (NAMS, 2020).
Ciekawostka z badania, która zdejmuje presję: w randomizowanym badaniu 302 kobiet po menopauzie objawy zmniejszyły się podobnie po estradiolu dopochwowym, po żelu nawilżającym i po obojętnym żelu placebo (Mitchell i in., 2018). Nie wiadomo dokładnie, dlaczego – być może pomaga już samo regularne stosowanie żelu, a część poprawy to efekt placebo. Wytyczne nadal uznają estrogen dopochwowy za skuteczne leczenie nasilonych objawów, dlatego leczenie warto dobierać indywidualnie, razem z ginekologiem.
Po leczeniu raka piersi decyzję o preparatach hormonalnych zawsze podejmuje się wspólnie z onkologiem. Brytyjskie wytyczne zalecają, by zacząć od metod niehormonalnych (NICE NG23).
Zabiegi laserowe są szeroko reklamowane, ale według ekspertów wciąż brakuje dobrych badań z grupą kontrolną, by je rekomendować (NAMS, 2020).
Kiedy do ginekologa
gdy suchości towarzyszy swędzenie, nietypowa wydzielina lub zapach,
gdy pojawia się krwawienie, zwłaszcza po stosunku lub po menopauzie,
gdy mimo lubrykantów seks nadal boli,
gdy dolegliwości utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Suchość a bliskość
Suchość bardzo szybko wpływa na seksualność: seks zaczyna boleć, pojawia się napięcie i unikanie, a partnerzy zaczynają się oddalać. To nie jest brak miłości – to objaw, który da się leczyć. Im szybciej o nim powiesz, tym łatwiej wrócić do przyjemności.
Wróćmy do komfortu
Na konsultacji seksuologicznej zajmuję się tym, co suchość robi z Twoją seksualnością i relacją: napięciem, unikaniem, rozmową z partnerem. Pomagam też ułożyć plan razem z ginekologiem. Pracuję wyłącznie z kobietami.
mgr Anna Kubińska – psycholog i seksuolog · laureatka Orłów Medycyny 2026 · nominowana w plebiscycie Hipokrates 2026 w kategorii Psycholog Roku · Certyfikat Jakości ZnanyLekarz 2024 i 2025
Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani konsultacji lekarskiej, psychologicznej czy seksuologicznej i nie zastępuje indywidualnej wizyty u specjalisty. W przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.
Pieczenie, uczucie „tarcia”, dyskomfort przy zbliżeniu, czasem nawet przy chodzeniu. Suchość pochwy dotyka kobiety w bardzo różnym wieku – a wiele z nich uważa, że „tak już musi być” albo że to znak, że „nie chcą partnera”.
Oba te przekonania są zwykle nieprawdziwe. Suchość ma konkretne, najczęściej hormonalne przyczyny i da się ją skutecznie łagodzić.
Menopauza – najczęstsza, ale nie jedyna przyczyna
Po menopauzie spada poziom estrogenów, a tkanki sromu i pochwy stają się cieńsze i mniej nawilżone. Lekarze nazywają to dziś zespołem moczowo-płciowym okresu menopauzy (GSM) – obejmuje on suchość, pieczenie, ból przy współżyciu, a także dolegliwości ze strony pęcherza (Portman i Gass, 2014). Dotyczy od 27% do 84% kobiet po menopauzie i – jak podkreślają eksperci – jest zbyt rzadko rozpoznawany i leczony (NAMS, 2020).
„Mam 30 lat i też to czuję”
Suchość pochwy przed menopauzą jest częstsza, niż się wydaje. Najczęstsze przyczyny to:
Lubrykant czy żel nawilżający? To nie to samo
Wytyczne ekspertów traktują lubrykanty i preparaty nawilżające jako pierwszy krok – u wielu kobiet z łagodnymi objawami to wystarcza (NAMS, 2020).
Co, jeśli to nie wystarcza
Przy nasilonych objawach po menopauzie skuteczne są m.in. małe dawki estrogenu dopochwowo oraz inne leki przepisywane przez lekarza (NAMS, 2020).
Ciekawostka z badania, która zdejmuje presję: w randomizowanym badaniu 302 kobiet po menopauzie objawy zmniejszyły się podobnie po estradiolu dopochwowym, po żelu nawilżającym i po obojętnym żelu placebo (Mitchell i in., 2018). Nie wiadomo dokładnie, dlaczego – być może pomaga już samo regularne stosowanie żelu, a część poprawy to efekt placebo. Wytyczne nadal uznają estrogen dopochwowy za skuteczne leczenie nasilonych objawów, dlatego leczenie warto dobierać indywidualnie, razem z ginekologiem.
Po leczeniu raka piersi decyzję o preparatach hormonalnych zawsze podejmuje się wspólnie z onkologiem. Brytyjskie wytyczne zalecają, by zacząć od metod niehormonalnych (NICE NG23).
Zabiegi laserowe są szeroko reklamowane, ale według ekspertów wciąż brakuje dobrych badań z grupą kontrolną, by je rekomendować (NAMS, 2020).
Kiedy do ginekologa
Suchość a bliskość
Suchość bardzo szybko wpływa na seksualność: seks zaczyna boleć, pojawia się napięcie i unikanie, a partnerzy zaczynają się oddalać. To nie jest brak miłości – to objaw, który da się leczyć. Im szybciej o nim powiesz, tym łatwiej wrócić do przyjemności.
Wróćmy do komfortu
Na konsultacji seksuologicznej zajmuję się tym, co suchość robi z Twoją seksualnością i relacją: napięciem, unikaniem, rozmową z partnerem. Pomagam też ułożyć plan razem z ginekologiem. Pracuję wyłącznie z kobietami.
Umów konsultację: na mojej stronie → · w ZnanyLekarz →
mgr Anna Kubińska – psycholog i seksuolog · laureatka Orłów Medycyny 2026 · nominowana w plebiscycie Hipokrates 2026 w kategorii Psycholog Roku · Certyfikat Jakości ZnanyLekarz 2024 i 2025
Zastrzeżenie: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani konsultacji lekarskiej, psychologicznej czy seksuologicznej i nie zastępuje indywidualnej wizyty u specjalisty. W przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod numer 112.
Ania
Bibliografia (PubMed): Portman i Gass 2014 · NAMS 2020 · Perelmuter i in. 2024 · Mitchell i in. 2018
Wytyczne: NICE NG23 – Menopause
Kategorie
Ostatnie wpisy