Kardiolog: w porządku. Gastroskopia: czysto. Morfologia, tarczyca, EKG: norma. I nagle ktoś mówi: „To pewnie nerwy”. A Ty wychodzisz z gabinetu z mieszanką ulgi i… upokorzenia. Bo przecież to boli naprawdę.
„Psychosomatyka co to” – to najczęściej wpisywane w Google zapytanie związane z psychosomatyką. Spróbuję odpowiedzieć tak, jak odpowiadam pacjentkom.
Co to jest psychosomatyka?
To dziedzina, która zajmuje się tym, jak psychika i ciało wzajemnie na siebie wpływają. Nie ma tu podziału „albo ciało, albo głowa”. Jest jeden system.
W medycynie mówi się o objawach somatycznych bez pełnego wyjaśnienia medycznego. To dolegliwości, których przyczyny nie udaje się znaleźć mimo rzetelnej diagnostyki. Najczęściej:
bóle głowy, karku, pleców,
bóle w klatce piersiowej,
dolegliwości brzucha,
przewlekłe zmęczenie,
zawroty głowy, kołatanie serca.
Takie objawy są powszechne w każdym rodzaju opieki zdrowotnej – od lekarza rodzinnego po szpital (Vermeir i wsp., 2021). Nie jesteś wyjątkiem. Jesteś w bardzo licznym gronie.
„To nie jest wymyślone”. Dlaczego?
Bo objaw powstaje w realnych mechanizmach:
przewlekły stres utrzymuje ciało w stanie gotowości,
układ nerwowy może wzmacniać sygnały bólowe,
uwaga skierowana na ciało sprawia, że zwykłe doznania stają się wyraźne i niepokojące,
lęk o zdrowie podsuwa najgorsze interpretacje.
Symulacja to coś zupełnie innego. Tu nikt niczego nie udaje.
Gdy lęk o zdrowie zaczyna rządzić życiem
Czasem problemem staje się nie tyle sam objaw, ile ciągły strach przed chorobą. Sprawdzanie ciała, czytanie forów w nocy, kolejne wizyty, które dają ulgę na dwa dni. To dawniej nazywano hipochondrią. Dziś mówimy o lęku o zdrowie. To nie słabość charakteru. To konkretny mechanizm, który da się leczyć.
Czy terapia na to działa?
Tak, choć nie jest magiczną różdżką. Uczciwie:
Przegląd Cochrane (21 badań, ponad 2,6 tys. osób) pokazał, że terapie psychologiczne, głównie CBT, zmniejszają nasilenie objawów z ciała. Efekt był mały do umiarkowanego, ale utrzymywał się do roku po terapii (van Dessel i wsp., 2014).
W lęku o zdrowie efekty są wyraźniejsze. Metaanaliza 13 badań wykazała umiarkowany do dużego efekt CBT – choć autorzy zaznaczają, że część wyników mogła być zawyżona przez sposób prowadzenia badań (Fineberg i wsp., 2022).
Moim zdaniem kluczowe jest jedno: terapia nie odbiera Ci objawów „na siłę”. Uczy, jak przestać z nimi walczyć w sposób, który je podsyca.
Co możesz zrobić już teraz
Ustal z jednym lekarzem plan kontroli. Regularne wizyty zamiast nerwowego „doktor-hoppingu”.
Ogranicz sprawdzanie objawów w internecie. Każde wyszukanie daje chwilę ulgi i długi ogon lęku.
Zauważ, kiedy objawy się nasilają. Stres w pracy? Konflikt w związku? Brak snu?
Wracaj do aktywności, których unikasz. Stopniowo. Unikanie podtrzymuje lęk.
Ważne zastrzeżenie
„Psychosomatyczne” nie może być etykietą na zawsze. Jeśli pojawiają się nowe objawy albo stare się zmieniają – wracaj do lekarza. Dobra opieka to współpraca lekarza i psychologa, a nie wybór między nimi.
Twoje ciało nie kłamie. Czasem tylko mówi językiem, którego jeszcze się nie nauczyłaś.
Ania
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Źródła:
van Dessel N i wsp. Non-pharmacological interventions for somatoform disorders and medically unexplained physical symptoms (MUPS) in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2014. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011142.pub2
Fineberg NA i wsp. Meta-analysis of cognitive behaviour therapy and selective serotonin reuptake inhibitors for the treatment of hypochondriasis. Compr Psychiatry. 2022. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2022.152334
Vermeir P i wsp. Epidemiology and organisation of care in medically unexplained symptoms: A systematic review. Int J Clin Pract. 2021. https://doi.org/10.1111/ijcp.14855
Kardiolog: w porządku. Gastroskopia: czysto. Morfologia, tarczyca, EKG: norma. I nagle ktoś mówi: „To pewnie nerwy”. A Ty wychodzisz z gabinetu z mieszanką ulgi i… upokorzenia. Bo przecież to boli naprawdę.
„Psychosomatyka co to” – to najczęściej wpisywane w Google zapytanie związane z psychosomatyką. Spróbuję odpowiedzieć tak, jak odpowiadam pacjentkom.
Co to jest psychosomatyka?
To dziedzina, która zajmuje się tym, jak psychika i ciało wzajemnie na siebie wpływają. Nie ma tu podziału „albo ciało, albo głowa”. Jest jeden system.
W medycynie mówi się o objawach somatycznych bez pełnego wyjaśnienia medycznego. To dolegliwości, których przyczyny nie udaje się znaleźć mimo rzetelnej diagnostyki. Najczęściej:
Takie objawy są powszechne w każdym rodzaju opieki zdrowotnej – od lekarza rodzinnego po szpital (Vermeir i wsp., 2021). Nie jesteś wyjątkiem. Jesteś w bardzo licznym gronie.
„To nie jest wymyślone”. Dlaczego?
Bo objaw powstaje w realnych mechanizmach:
Symulacja to coś zupełnie innego. Tu nikt niczego nie udaje.
Gdy lęk o zdrowie zaczyna rządzić życiem
Czasem problemem staje się nie tyle sam objaw, ile ciągły strach przed chorobą. Sprawdzanie ciała, czytanie forów w nocy, kolejne wizyty, które dają ulgę na dwa dni. To dawniej nazywano hipochondrią. Dziś mówimy o lęku o zdrowie. To nie słabość charakteru. To konkretny mechanizm, który da się leczyć.
Czy terapia na to działa?
Tak, choć nie jest magiczną różdżką. Uczciwie:
Moim zdaniem kluczowe jest jedno: terapia nie odbiera Ci objawów „na siłę”. Uczy, jak przestać z nimi walczyć w sposób, który je podsyca.
Co możesz zrobić już teraz
Ważne zastrzeżenie
„Psychosomatyczne” nie może być etykietą na zawsze. Jeśli pojawiają się nowe objawy albo stare się zmieniają – wracaj do lekarza. Dobra opieka to współpraca lekarza i psychologa, a nie wybór między nimi.
Twoje ciało nie kłamie. Czasem tylko mówi językiem, którego jeszcze się nie nauczyłaś.
Ania
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.
Źródła:
Kategorie
Ostatnie wpisy